Новости

Занимливости

Зошто Турција е опседната со мачки?

Истанбулските мачки се како ниедни други на светот. Мачката, која е симбол на луксуз и уметност, не е сакана и чувана насекаде во светот. Во земјата која со текот на времето ја изгубила својата империја, улиците на мачките и срцата на луѓето биле нејзините владетели. Надвор од славата на џамиите и палатите, сопствената култура на мачки во Истанбул е една од најзначајните за жителите на овој град. Мачките тука се исто така почитувани како граѓани од човечки род, дури можеби живеат полуксузен живот и од другите граѓани. Тие имаа среќа да бидат со поранешниот претседател на САД, Обама, и да се фотографираат со него. Документарецот “Мачка”, кој беше снимен во 2017 година и беше презентиран со турско име, заработи 2,7 милиони долари во САД, што го прави третиот најгледан странски документарен филм досега. Зошто “културата на мачки” е толку посебна за Истанбул? Дали постои врска меѓу двете од античко време?

РЕЛИГИОЗНА ЈАВНА КОНСУЛТАЦИЈА

Еден заеднички напис познат во Истанбул вели: “Ако сте убиле мачка, мора да направите џамија да биде простено од Бога”. Мачката е приватно верско партнерство во земја каде што повеќето од нејзините граѓани се муслимани. Во исламската религија, се почитува мачката и се одбира нејзино одгледување. Куранот за овој став се темели на митовите за самиот пророк Мухамед. Во разни историски документи за исламот, се вели дека пророкот особено уживал во средбите со мачката. Една од овие средби е кога пророкот бил спасен од мачка.

МАЧКИ – МИГРАНТИ

Освен оваа отворена верска припадност, историските и географските фактори исто така играле улога во опстанокот на животот на мачката. Важен фактор е дека сточарствотое зачнато во овој регион во светот. Добитокот доаѓа од Северна Африка, каде што луѓето ги започнале своите први фармерски активности. Рибарските заедници кои живееле на брегот пред илјадници години дошле во Европа. Топхане, кое е добро познато пристаниште на брегот на Истанбул и светска дестинација, е уште еден фактор за присуството на мачките на улиците, бидејќи тоа е развиено трговско пристаниште. Мачката, ја собирале маринци ширум светот за да се хранат во товарните бродови. Додека бродовите ги закотвувале на пристаништата, мачките, исто така, се упатиле кон градот и се пресликале со локалното население. Со текот на времето, нивната бројност се зголемувала. Кога биле изградени првите канализации во градот, мачките ги чувале улиците чисти, а тоа на Отоманската Империја почнало да му се допаѓа. Почитта кон мачката била поддржана и од верата; во време кога истото животно било подложено на малтретирање во средновековните европски градови, верските луѓе во Истанбул ги заштитувале со воспоставување добротворни организации во градот за нивни опстанок.

ГИ САКААТ И ДОМА И НА УЛИЦА

Поддршката што ја дава државата за благосостојбата на мачката се зголеми уште повеќе. Во 2004 година, законот за заштита на животните беше ратификуван паралелно со државните политики за фаќање, стерилизирање, а потоа ослободување или алтернативно посвојување од одгледувачи. Од друга страна, кучињата се сметаат за скитници, и за разлика од традицијата на љубовта кон уличните кучиња на запад, тие се генерално потценувани. Турските граѓани не се двоумат да одгледуваат мачки. Правното законодавство гарантира дека мачките ќе го продолжат својот живот без да се соочат со проблеми во градот. Од друга страна, интересот за мачките оди подлабоко од корпоративното право. Турција има уникатна т.н мачка – култура. Истражувањата се симболички показател дека Турците се заедница која е вљубена во мачките. “Мачките се мрзливи анархисти, и ова може да биде причина зошто тие се вклопуваат многу добро во големите градови”, изјави турскиот државјанин, Озѓур Кантемир, кој живее во Анкара со осум мачки. Во Истанбул има хотел што го носи името Stray Cat (Скитник Мачка). Мачките во Џихангир личат на клиенти кога седат со луѓе и спијат во столици, шатори и пред врати. Но, не само тоа, турската култура го прославува присуството на мачки со украсување на облеката со натписи на мачки. Луѓето на улиците оставаат храна и вода, и им дозволуваат на мачките да спијат пред вратите за кои се чувствуваат одговорни за нивното добро. Ова животно со четири нозе стана објективен колега на луксузниот и прекрасен начин на живот што го ужива турскиот народ.

МАЧКИТЕ НЕ МОЖЕ ДА БИДАТ НАСЕКАДЕ ВО СВЕТОТ

Истанбулските приказни за мачки се озлогласени низ социјалните медиуми и поп-културата. Од страниците како “Луѓето од Њујорк”, каде што луѓето раскажуваат искрени приказни за себе, Фејсбук исто така има страница со “Мачки на Истанбул” со над 66.000 следбеници, а на Instagram, фотографските сцени ги прикажуваат маиците во живописни рамки. Очигледно, мачките се супер ѕвезди и за турските режисери. Документарниот филм на Кејда Торун “Мачка” беше премиерно прикажан во Турција во 2016 година и во САД во февруари 2017 година. Филмот е признат како прв од најдобрите десет филмови од 2017 година од магазинот Тајм. Филмот ги отсликува животите на илјадници мачки кои живеат на улиците на Турција и содржи интервјуа со луѓе кои се вклучени во посвојувањето или во грижата за нив. Филмот во истата година понесе две награди. Ваквите комбинирани напори не само што ја рефлектираат културата на мачката, карактеристична за Турција, туку како што се вели во обичната поговорка, “уметноста не само што ја рефлектира туку ја прекршува културата”. Медиумските продукции, филмовите и културните добра кои ги прикажуваат мачките со сета своја слава придонесуваат не само тоа да им го покажат на светот, туку и да создаде медиум преку кој ги поврзуваме мачките и Турција и на тој начин ќе го направиме симболот на земјата.

Автор на текстот: Humra Laeeq

Превод и адаптација: Мартин Николовски

 

GOLD
To Top